Historia Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej

Elektrotechnisches Institut w ramach Technische Hochschule zu Danzig

Od początku uruchomienia w 1904 roku Królewskiej Wyższej Szkoły Technicznej w Gdańsku (niem. Königliche Technische Hochschule zu Danzig) istniał w jej składzie Wydział Maszynoznawstwa i Elektrotechniki (niem. Abteilung für Maschinen-Ingenieurwesen und Elektrotechnik).

Wydział zlokalizowano w specjalnie zaprojektowanym i wybudowanym budynku o powierzchni ok. 1800 m2, zwanym Instytutem Elektrotechnicznym (niem. Elektrotechnisches Institut). Tak jak w przypadku całego kampusu uczelni, generalnym projektantem budynku był niemiecki architekt Albert Carsten, a koszt budowy i wyposażenia siedziby Wydziału wyniósł ponad pół miliona marek niemieckich.

Po I wojnie światowej uczelnia została przejęta przez Senat Wolnego Miasta Gdańska i zmieniła nazwę na Wyższą Szkołę Techniczną Wolnego Miasta Gdańska (niem. Technische Hochschule der Freien Stadt Danzig). W ramach reorganizacji w 1922 roku utworzono trzy wydziały – wśród nich Wydział III Techniki Maszyn, Techniki Okrętowej i Elektrotechniki (niem. Fakultät III für Maschinen-, Schiffs- und Elektrotechnik).

W roku akademickim 1926/1927 nazwa wydziału została zmieniona na Wydział III Budowy Maszyn, Elektrotechniki oraz Techniki Okrętowej i Lotniczej (niem. Fakultät III für Maschinenbau, Elektrotechnik, Schiffs- und Flugtechnik), by w roku akademickim 1938/1939 ulec kolejnemu przemianowaniu na Wydział III Maszynoznawstwa (niem. Fakultät III für Maschinwesen).

W całym okresie międzywojennym wydział dzielił się na trzy oddziały, z których jednym był Oddział Elektrotechniki (niem. Abteilung für Elektrotechnik). Program studiów był wzorowany na programach kształcenia uczelni niemieckich.

W trakcie pierwszych czterech semestrów na Oddziale Elektrotechniki studenci zdobywali wykształcenie w zakresie nauk podstawowych. Po tzw. egzaminie półdyplomowym można było przez kolejne cztery semestry kontynuować studia specjalistyczne na wybranym kierunku: silnoprądowym (niem. Fachrichtung Starkstromtechnik) lub słaboprądowym (niem. Fachrichtung Schwachstromtechnik). Studia kończyły się tzw. głównym egzaminem dyplomowym.

Uczelnia niemiecka działała do 1944 roku, kiedy to w jej budynkach urządzono szpital wojskowy. W marcu 1945 roku Gmach Główny uczelni został zniszczony w wyniku pożaru spowodowanego podpaleniem przez żołnierzy radzieckich. Budynek Instytutu Elektrotechnicznego nie został uszkodzony w trakcie działań wojennych.


Polscy studenci na Technische Hochschule zu Danzig

Przed I wojną światową na niemieckiej Królewskiej Wyższej Szkole Technicznej w Gdańsku studiowało niewielu Polaków. Jednym z nich był Alfons Hoffmann – jeden z pierwszych polskich inżynierów elektryków, który studiował w Gdańsku w latach 1905-1911.

W okresie międzywojennym liczba Polaków wśród studentów gdańskiej uczeni stopniowo wzrastała, osiągając w niektórych latach ponad 30% stanu osobowego. Najwięcej Polaków studiowało na Oddziale Budowy Maszyn oraz na Oddziale Elektrotechniki. Na tym ostatnim, w latach 1924-1927 w każdym semestrze studiowało ok. 60-70 studentów, którzy byli członkami polskiej organizacji o charakterze samopomocowym – Bratnia Pomoc.

W 1926 roku przy poparciu Bratniej Pomocy powstało Koło Mechaników i Elektrotechników Studentów Polaków Politechniki Gdańskiej. Jego celem była wszechstronna pomoc w studiach, realizowana przez pogłębianie wiedzy związanej z przyszłym zawodem, organizowanie wycieczek naukowych, gromadzenie fachowej literatury.

Członkowie Koła zorganizowali w latach 1926-1927 wycieczki m.in. na budowę portu w Gdyni, do elektrowni miejskiej w Gdańsku, do stacji radionadawczej w Jelitkowie, do warsztatów lotniczych w Pucku, do fabryk tkackich w Łodzi, do fabryki czekolady w Gdańsku-Wrzeszczu, do Pomorskiej Elektrowni Krajowej w Gródku (której twórcą i dyrektorem był absolwent uczelni Alfons Hoffmann).

W okresie do 1939 roku na Technische Hochschule zu Danzig studiowało ok. 1200 Polaków, z czego studia ukończyło ok. 250 osób. Wielu z absolwentów uczelni związało swoje życie zawodowe z elektrotechniką, byli wśród nich między innymi: Alfons Hoffmann – pionier polskiej elektroenergetyki, profesor Politechniki Gdańskiej, Kazimierz Bieliński – dyrektor Miejskich Zakładów Elektrycznych w Gdyni, pierwszy prezes Oddziału Wybrzeża Morskiego SEP, Jerzy Julian Kryński – profesor Politechniki Warszawskiej, Jan Tadeusz Piasecki – profesor Politechniki Gdańskiej, Mieczysław Rodkiewicz – profesor Politechniki Gdańskiej, Edmund Romer – profesor Politechniki Śląskiej, Jan Trojak – profesor Politechniki Wrocławskiej, Józef Węglarz – profesor Politechniki Poznańskiej, Stefan Jerzy Lebson – docent Politechniki Warszawskiej.

Polacy studiujący w okresie międzywojennym na Technische Hochschule zu Danzig zostali zmuszeni do przerwania studiów w marcu 1939 roku, po eskalacji wystąpień antypolskich w Gdańsku.


Wydział Elektryczny Politechniki Gdańskiej

Z chwilą powstania Politechniki Gdańskiej w maju 1945 roku, w jej strukturze utworzono między innymi Wydział Mechaniczno-Elektryczny, jednak rekrutację na pierwszy rok akademicki prowadzono odrębnie na Wydziale Mechanicznym i Wydziale Elektrycznym, dzięki czemu wydziały te od początku działały samodzielnie.

Organizatorem i pierwszym dziekanem Wydziału Elektrycznego był prof. inż. Kazimierz Kopecki. Oprócz niego kadrę Wydziału stanowili: prof. dr inż. Leon Staniewicz, prof. inż. Łukasz Dorosz, prof. dr inż. Paweł Szulkin, prof. dr inż. Ignacy Malecki, zastępca prof. inż. Stanisław Trzetrzewiński, adiunkci: inż. Jan Piasecki, inż. Mieczysław Rodkiewicz, inż. Józef Lenkowski.

W pierwszym roku nauki na Wydziale Elektrycznym studiowało ok. 250 studentów, w tym ok. 220 osób na pierwszym roku, ok. 20 osób na drugim oraz 11 osób na trzecim i czwartym roku (przeważnie byli to studenci przedwojennych uczelni i kursów w obozach jenieckich). Pierwszy egzamin dyplomowy został przeprowadzony w dniach 6 i 7 września 1946 roku, a przystąpili do niego m.in. Stefan Roszczyk i Tadeusz Lipski, późniejsi profesorowie Wydziału.

W początkowym okresie po utworzeniu Wydziału Elektrycznego, w jego ramach funkcjonowały następujące katedry:

  1. Katedra Fizyki I
  2. Katedra Elektrotechniki Teoretycznej
  3. Katedra Podstaw Elektrotechniki
  4. Katedra Miernictwa Elektrycznego i Pomiarów Maszyn
  5. Katedra Urządzeń Elektrycznych, Sieci i Gospodarki Elektrycznej
  6. Katedra Wysokich Napięć
  7. Katedra Maszyn Elektrycznych i Napędu Elektrycznego
  8. Katedra Trakcji Elektrycznej
  9. Katedra Teletechniki
  10. Katedra Radiotechniki
  11. Katedra Elektrotechniki Stosowanej i Akustyki.

Struktura Wydziału Elektrycznego zmieniała się kilkukrotnie. W 1949 roku została utworzona Katedra Części Maszyn Elektrycznych, a w 1952 roku Katedra Podstaw Marksizmu-Leninizmu. Również w 1952 roku do Wydziału włączono Katedrę Elektryfikacji Gospodarki Rolnej, a wydzielono z niego nowy Wydział Łączności (obecnie Wydział Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki).

W roku 1969 Wydział Elektryczny zmienił strukturę organizacyjną na bazie katedr na strukturę utworzoną z trzech instytutów: Instytutu Wysokich Napięć i Aparatów Elektrycznych, Instytutu Elektrotechniki Morskiej i Przemysłowej oraz Instytutu Elektroenergetyki i Automatyki, w ramach których działało 9 zakładów naukowych. Do organizacji Wydziału na bazie katedr powrócono w 1991 roku.

W 1996 roku, po uruchomieniu nowego kierunku kształcenia Automatyka i Robotyka, Wydział Elektryczny zmienił nazwę na Wydział Elektrotechniki i Automatyki.

W roku akademickim 2004/2005 Wydział Elektrotechniki i Automatyki uroczyście obchodził, razem z całą Uczelnią, jubileusz 100-lecia politechniki w Gdańsku i 60-lecia Politechniki Gdańskiej. Z tej okazji na Wydziale zrealizowano program wydarzeń jubileuszowych, których dokumentacja dostępna jest do pobrania.